Տղե՞րք, տղե՞րք,- մի քանի անգամ ձայն տվեցի: Հասկացա, որ տղերքն արդեն չկան… Չեմ հիշում, թե ինչքան ժամանակ մնացի անգիտակից վիճակում, սակայն ուշքի եկա ոտքիս ուժեղ, սուր ցավից

Սահմանային լարվածություն

Տղե՞րք, տղե՞րք,- մի քանի անգամ ձայն տվեցի: Հասկացա, որ տղերքն արդեն չկան… Չեմ հիշում, թե ինչքան ժամանակ մնացի անգիտակից վիճակում, սակայն ուշքի եկա ոտքիս ուժեղ, սուր ցավից…

Գուրգեն Դանիելյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է. ՈՂՋ ՄՆԱՑԱԾԸ կամ տասնհինգ հազար վայրկյան հողի տակ. Այս պատմության իրական հերոսը իմ փոքրիկ ընկերն է՝ Սերոբ Նահապետյանը։ Արցախյան Պատերազմի վերջին օրն էր: 45 օր անընդմեջ պատերազմում էինք։ Մե´կ Հադրութ, մեկ Մալիբալու, մեկ էլ՝ Մարտունի երկուս։ Առաջադրանք կատարելու ժամանակ երկնքից անձրևի պես մեզ վրա թափվող սնար յադներից թաքնվում էինք մեկ վայրկյան առաջ պայ թած սնար յադի փոսում։ Մարտական

ընկերներիս կորստի ու պատերազմում տարբեր պատճառներով պարտություն կրելու գիտակցությունով անտրամադիր կանգնած էի խրամատի մեջ ու ռացիաներն էի շարում կանտովկին, որպեսզի կապը բռնի: Հրամ անատարն ասեց, որ շուտ ճշտեմ օդը մաքուր է թէ ոչ և արագ իջնեմ բլինդաժ, որովհետև վերևում ինքնաթիռ էր քիչ առաջ պտտվում: Չնայած, որ բլինդաժը ինձանից միայն չորսից հինգ մետր էր հեռու, ասացի որ, օդի համար այժմ կճշտեմ, սակայն էլ հավես չունեմ վազվզելու, մտածեցի խփ

ում է՝ թող խ փի, բոլորս արդեն հոգնել էինք վախենալուց: Վազգենը, ով ինձանից աջ կողմում էր կանգնած մոտ 3 մետր հեռավորության վրա, խորացնում էր իր՝ որոշ չափով պաշտպանված կրակային կետը: Լսելով , որ չեմ ցանկանում մտնել բլինդաժ, կանչեց ինձ իր մոտ ու առաջարկեց, որ իրեն միանամ: Հայացքովս բացատրեցի, որ չշարունակի: —Տղերք,

սա՞ղ եք: Գոռացինք. —Հա´ ախպեր, հա´: Վերևից ասեցին, որ հանում ենք, համբերենք։ Ասեցի, որ մենք էստեղ կդիմանանք, կամանդիրի բլինդաժը քան դեք, իրանց էլ հանեք տակից: Տղերքը գնացին: Օդը արդեն չէր հերիքում, հող ու ածխաթթու էինք շնչում: Աստված էի կանչում, որ քառասունհինգ օր պատերազմելուց հետո հողի տակ ողջ-ողջ թաղ ված չմնամ:

Որոշ ժամանակ հետո վերևի ձայնը գո ռաց. —Ախպե՜ր կամանդիրենց չենք կարողանա հանենք ու դժ վար էլ ողջ մնացած լինեն, սպասեք գոնե Ձեզ փորձենք հանենք: Թթվածնի խի ստ պակասից ու ար նաքամ լինելուց ուղեղս արդեն մթագնում էր: Արդեն մեկ-երկու անգամ ուշաթափվելու եզրին էի: Գո ռալով խնդրում էինք, որ չթողնեն մեզ այստեղ, արդեն խեղ դվում էինք:

Ձայնն ասաց, որ հեսա կփրկի մեզ, որ սպասենք: Մի քանի Վայրկյան անց մի պայ թյուն ևս եւ բահերի ձայնը անմիջապես լռեց: -Տղե՞րք, տղե՞րք,- ձայն տվեցի մի քանի անգամ: Հասկացա, որ տղերքն արդեն չկան։ Որոշեցի էլ օգնության չկանչել, քանզի ևս մի մ ահ մեր փրկության համար չէի կարող ընդունել:

Արդեն ընդունել էի ճակատագիրս, ու արցունքը աչքերիս կրկին վերադարձա մտքով տուն ու հրաժեշտ տվեցի իմ բոլոր հարազատներիս, ափսոսալով այսքան երիտասարդ, իսկ ամենակարևորը այսքան անիմաստ ավարտվող կյանքս, երբ հանկարծ վերևի փոքրիկ անցքից շշուկով ձայն լսվեց.. —Ողջ ե՞ք: Աստված մեզ նոր փրկիչ էր ուղարկել: Արդեն միտքը բոլորիս մոտ մթագնում էր և արդեն միակ ցանկությունը ոչ թէ փրկվելն էր, այլ որ 1-ը մի հատ մեզ

վրա գրանատ գցեր և պրծնեինք: Վերևից մենակ լսում էինք. —Մի քիչ էլ սպասենք տղերք, ոչ մի գրանատ, ոչ մի մեռ նել, էս կր ակի տակով դրա համար չեմ եկել հասել, որ թողնեմ մեռ նեք: Էլ ամեն բառ ինձ հասնում էր որպես ինչ որ ձայն, այլևս ոչ մի բան չէի հասկանում, վերջին անգամ փորձեցի խորը շունչ քաշել և ուշագնաց ընկա: Չեմ հիշում, թե ինչքան ժամանակ մնացի անգիտակից վիճակում, սակայն ուշքի եկա ոտքիս ուժեղ, սուր ցավից:

Առաջին պատկերը, որ թթվածնային քաղցից վերադարձած ուղեղս հասցրեց ֆիքսել դա այն էր, որ գլխավերևումս երևում էր ամպամած երկինքը, իսկ մի քանի հոգի փորում էին խրամատի մեջ հողը, որը մեզ, արդեն մի քանի ժամ է, ինչ մինչ գոտկատեղ լցված՝ գե րի էր պահում մար տի դաշտի մեջ: —Ապէ ինադու՞ եք քաշքշում ինձ, չեք իմանում, որ ոտքերիցս վիրավոր

եմ: 1-ին ռեակցիան էր՝ ուշքի գալուց հետո: —Դավայ ախպեր արագ, արագ: 1-ինը ինձ մի հանեք, ես հողի մեջ ապահով նստած եմ , ոտքերս կամ արդեն վարիյա, կկ տրեն, կամ էլ ար յունս ցեխը կանգնացրել է ու կփրկվեմ, 1-ինը Պետրոսին հանեք , հաջորդը կհանեք Հարութին՝ ինքը քիպ կողքս է և մինչև իրան չհանեք ոչ մի տեղ չենք կարող բացենք, որ իմ ոտքերի մոտ փորենք: Կարճ ասած,

երբ ուղեղներս հասկացավ, որ շանս կա փրկվելու, հավաքեց ռեզերվի մեջ ունեցած ողջ էներգիան Ու սկսվեց անմարդկային արագությունով ուղեղների եւ ֆիզիկական ուժի մոբիլիզացիան՝ խրամատը ճիշտ հերթականությունով հողից մաքրելու Ու վի րшվոր տղաներին հանելու գործում: Վերջապես մի ոտքս ազատ էր, մյուսը՝ չսպասելով, որ մինչև վերջ քան դեն հողը, 2 ձեռքերով պինդ բռնած,

անտանելի ցավից գոռալով, քաշեցի, հանեցի դուրս, որ մեկ վայրկյան առաջ ազատվեմ այս խրամատի գե րությունից: Իմ Հայացքը թեքեցի դեպի մեզ փրկողին՝ Ֆելոյին: Մենք լուռ փոխանակվեցինք. «Շնորհակալ եմ եղբայր», «Երջանիկ եմ, որ կարողացա փրկել» կարճ նախադասություններով ասաց նա: Պառկեցի ար յունոտ և խոնավ հողին: Ծանր վիրավոր, բայց կենդանի մնացած և վրե ժով լցված գա զանի պես մեջս մնացած վերջին ուժերով գո ռացի դեպի վեր:

Պատմությունը այսքանով բնականաբար չավարտվեց, սակայն այս տասնհինգ հազար վայրկյանը հողի տակ ինձ ցույց տվեց, թե ինչքան է կարևոր գնահատել ու ճիշտ օգտագործել մեր կյանքի ամեն մի վայրկյանը, որովհետև երբեք չես իմանա՝ հաջորդ պահին ե՞ րբ եւ որտե՞ ղ կմարի քո կյանքի լույսը: Ցանկության դեպքում էս պատմությունը կարող եք հանգիստ տարածել: Հեղինակեց՝ Գուրգեն Դանիելյանը